Zwyczaje wielkanocne

Kilka dni temu, z okazji święta św. Grzegorza powoływaliśmy się na książkę Barbary OgrodowskiejPolskie obrzędy i zwyczaje doroczne” (zobacz wpis).

Dziś, przed przypadającą jutro Niedzielą Palmową, inaugurującą w Kościele Katolickim Wielki Tydzień, sięgamy ponownie do tej publikacji – tym razem do rozdziału zatytułowanego „Czas świąteczny wielkanocny” .

588-palm-sunday

Czytamy w nim o wielu interesujących zwyczajach i obrzędach.

Dowiadujemy się np. :

  • Z którego wieku wywodzą się kultywowane do dziś procesje palmowe ;
  • Czym się różnią palmy wileńskie od palm kurpiowskich ;
  • Co symbolizuje wielkanocna palma ;
  • Na czym polega zwyczaj palenia Judasza i jaki ma on związek z paleniem Marzanny?
  • Kiedy zaczęły powstawać Kalwarie – zespoły architektoniczne świątyń, kaplic, stacji Drogi Krzyżowej, przypominające krajobraz jerozolimski ;
  • Czym się różnią pisanki od kroszonek ?
  • Czym jest organizowany w Krakowie świąteczny emaus i czym są zabawki emausowe ?

***

W książce przeczytamy także: o tradycji widowisk pasyjnych oraz o dawnych wielkanocnych ucztach.

Znajdziemy też  przepisy na tradycyjne wielkanocne przysmaki, tj. żur z kiełbasą, babę puchową, staropolski mazurek zwany „królewskim” , mazurek orzechowy „piankowy” oraz tort czekoladowy polski.

Życzymy dobrej lektury, wybornych potraw i pięknych Świąt Wielkanocnych. 

z21566309IE,Ciasta-na-Wielkanoc---co-zrobic--zeby-mazurek--ser

Reklamy

„Na świętego Grzegorza idzie zima do morza”

„Na świętego Grzegorza  idzie zima do morza. Grzeje więcej, lody płaczą, rzeki warczą, brzegi znaczą” .

Dziś – 12 marca – dzień św. Grzegorza. W Książce Barbary Ogrodowskiej pt. „Polskie obrzędy i zwyczaje doroczne” czytamy, że dzień ten od dawna zapowiadał zbliżającą się wiosnę.  Przeglądając rozdział pt. „Obrzędy przywoływania wiosny” – niecierpliwie czekamy na słońce i ocieplenie.

Z publikacji dowiadujemy się, że św. Grzegorz (doktor Kościoła, biskup Rzymu, a od roku 590 – papież Grzegorz I) – był patronem nauczycieli i uczniów.

  • 12 marca uczniowie obchodzili swoje święto i dzień zabawy zwanej gregoriankami.

„Otrzymywali w darze drobne pieniądze, a częściej produkty żywnościowe, zwykle jajka, suszone gruszki i śliwki, pieczywo, czasami kawałek kiełbasy” . Urządzano zabawy i ucztę.

Więcej informacji na temat tego święta – znajdziemy w polecanej książce. W rozdziale przeczytamy również:

  • o prastarym obrzędzie niszczenia Marzanny;
  • o obrzędzie Gaika (czyli wprowadzenia do wsi sosnowej gałęzi udekorowanej wstążkami i wydmuszkami – symbolizującej w i o s n ę ), a także
  •   o święcie Zwiastowania NMP – przypadającym 25 marca,  które zawsze kojarzyło się z końcem z i m y.

polskie-obrzedy-i-zwyczaje-doroczne-w-iext41785167

 

Projekt kulturalny : „Z huculskiej skrzyni”


 Serdecznie zapraszamy do wzięcia udziału w projekcie kulturalnym pod nazwą
Z huculskiej skrzyni” .
W programie:
  • Warsztaty rękodzieła artystycznego „Gerdany”  (6 listopada, godz. 16.00 – Biblioteka Obcojęzyczna ) ;
  • Wernisaż wystawy „Z huculskiej skrzyni” – wystawie towarzyszyć będzie 20-min. koncert kapeli „Huculi” Mikołaja Iliuka z Werchowyny  (7 listopada, godz. 13.00, Galeria WuBePe) ;
  • Koncert kapeli „HUCULI” z Werchowyny w składzie: Mikołaj Iliuk, Nazar Iliuk, Maria Iliuk, Wasyl Tymczuk, Juro Tafijczuk  (7 listopada, godz. 18.00, Filharmonia Opolska) .
Serdecznie zapraszamy do wzięcia udziału w imprezach. Szczegóły na stronie internetowej!
🙂
plakat-Huculi-d

„Jajko na świątecznym stole”

Zbliżają się Święta Wielkanocne. Z tej okazji zapraszamy do lektury książki Józefa Smosarskiego „Oblicza świąt” . Przeczytamy w niej o genezie wielu polskich obrzędów i zwyczajów świątecznych.

Rozdział pt. „Jajko na świątecznym stole” mówi o nieodłącznym symbolu świąt Wielkanocnych – o  j a j k u 🙂 .

 Z rozdziału dowiadujemy się m.in. że:

  • zwyczaj malowania jaj wielkanocnych znany był nie tylko w okresie staropolskim —> wywodzi się on już z czasów cesarstwa rzymskiego ;
  • podarowanie komuś pisanki było odczytywane jako dowód sympatii –> Dorastający chłopak (…) poczuwszy wolę bożą do którejś z dziewcząt, czeka uroczystości Zmartwychwstania Pańskiego; wtedy wyraża jej swoje uczucia miłosne przez doręczenie pisanki ;
  • pisankami obdarowywano nie tylko żywych, ale i zmarłych – w jajku upatrywano bowiem kwintesencję życia i jego potencję, możliwość odrodzenia, ciągłości trwania. –> Pisankami dekorowano nagrobki na cmentarzach (zarówno prawosławnych, jak i katolickich).

 Polecamy również inne rozdziały książki mówiące o dawnych wielkanocnych obrzędach i uroczystościach:

  • „Pasja w Polsce średniowiecznej” ,
  • „Procesja palmowa” ,
  • „Wielki Tydzień i Zmartwychwstanie w tradycji ludowej” ,
  • „Najsławniejsze misterium wielkanocne” .

 Zapraszamy do l e k t u r y . Życzymy wesołych Świąt Wielkanocnych i oczywiście …smacznego j a j k a!

wydrapywanki_450x301

Żegnaj zimo !

Uroczyście inaugurujemy początek wiosny na naszym Blogu 🙂 . Sięgamy  z tej okazji do książki „POLSKI ROK OBZĘDOWY”  Janusza Kamocki i Jacka Kubieni , gdzie w rozdziale pt. „M a r z a n n a” czytamy o znaczeniu topienia tej słomianej kukli – symbolizującej koniec zimy . Ponadto dowiemy się: skąd przywędrował do nas ten sięgający czasów średniowiecza zwyczaj. Skąd się wywodzi nazwa „marzanna” ? W jakim celu się ją topi? Co symbolizuje jej unicestwienie? I dlaczego przedstawiana jest ona zazwyczaj w postaci kobiecej 😉 ?

ac765e7b08a59d456392330acb20e1e4

Zapraszamy do lektury i życzymy pięknej w i o s n y  🙂

spring-tree-1333123084yhA

Andrzejkowe tradycje

Pocie, pocie trzensam cie

Świnty Andrzeju prosza cie,

Raćże mi objawić,

Z kim jo bydem życie trawić.

W wigilię dnia św. Andrzeja sięgamy do książki „Ludowe tradycje : dziedzictwo kulturowe ludności rodzimej w granicach województwa śląskiego” , gdzie czytamy o dawnych wróżbach – przed wszystkim – matrymonialnych stosowanych przez dziewczęta w celu poznania przyszłości:

  • Lanie wosku lub ołowiu do naczynia z wodą ;
  • przestawianie butów od kąta izby do drzwi ;
  • wpuszczanie do kręgu gąsiora z zamkniętymi oczyma ;
  • liczenie kołków w płocie bądź naręcza drzew narąbanych na opał … – to tylko niektóre ludowe „sposoby” poznania przyszłości wymienione w polecanej publikacji. Chcesz poznać więcej tradycyjnych, śląskich wróżb? Sięgnij do polecanej publikacji. Polecamy!

i-ludowe-tradycje-dziedzictwo-kulturowe-ludnosci-rodzimej-barbara-bazielich-red